مطلبی تحت عنوان "جهان" از کتاب مقالات جکیم الهی قمشه ای
جهان
نوشته: دكتر حسين الهي قمشه اي
جهان آكنده از زيباييست
از زمين ِ زير پاي
تا آسمان ِ بالاي سر
و از ابر و موج
تا كاغذ ِ ابر و باد
و از بيرنگي ِ عشق
تا نقوش رنگارنگ شمشيرهاي دمشق
از تقارن ِ مهيب ِ شير
تا لطافت ِ نگاه ِ آهو
از افسون ِ نظم
تا نظام ِ بي نظمي
از رياضيات
كه شانه ي زلف پريشان ِ عالم است
تا نسيم ِ شعر
كه بيد مجنون ِ دل را پريشان مي كند

كه نامش ”هو“ست
همه ي كائنات سرودخوان
كه هو، هو
و آدميان ِ فاخته ساز
كه كو، كو؟
زيبايي حقيقت است
و حقيقت زيبايي است
و هر دو عين وجودند
و هر سه عين عشقند
و هر چهار همان شادي مطلقند
و هر پنج همان دل آدميست
كه چون
پنجه ي آفتاب جامي از شراب ِ نور بدست جهانيان مي دهد
دل آدمي
اگر چه دهكده ي عالم جايگاه ِ آب و ملك و دام و دد نباشد
خانه ي عشق است
آنجا، چون اطاق هزار آئينه ي زليخا
به هر سو بنگرد
جز جمال ِ يوسف
و يوسف ِ جمال چيزي نمي بيند
تا نقش ِ تو در ديده ي ما خانه نشين شد
هرجا كه نشستيم، چو فردوس ِ برين شد
(مولانا)
از خيال ِ تو به هر سو كه نظر مي كردم
پيش ِ چشمم در و ديوار مصور مي شد
(سعدي)
مراد ِ دل ز تماشاي باغ ِ عالم چيست؟
بدست ِ مردم ِ چشم، از رخ ِ تو گل چيدن
(حافظ)
اگر به نصيحت مولانا كه گفت:
جمال ِ صورت ِ يوسف ز وصف بيرونست
هزار ديده ي عاشق به وام خواه، به وام
از
عاشقان حـُليه ي جمالش
كه به تحير منسوبند
ديده ي عشق وام كني
و به تماشاي جهان پردازي
جهاني ديگر بيني
پر از فرشته
پر از رقص
پر از آواز
پر از نقاشي
پر از تنديس هاي آسماني
و چون ”هادلوك ِ ليس“ خواهي گفت:
زندگي رقصيصت بسوي خداوند
گر چشم ِ پاك ِ عشق بگشايي بعالم
وز خاك ِ كوي دوست يابي توتيــــــــا را
هر ذره را رقصان به مهر ِ دوسـت بيني
وز شوق ِ دائم جنبش ِ ارض و ســـما را
سرتاسر از غيب و شهود ِ مـُلك ِ هستي
فوج ِ ملِك بيني طبــــــــايع يا قـُوا را
بيني نشسته بر فراز ِ هر گياهي
افراشته اي تا پروراند آن گيا را
(الهي قمشه اي)

روزي بيايد
و آن روز دور نباشد
كه آدميان بدين نگاه در هم بنگرند
و آنچه فرشتگان را در پيش آدم به سجود آورد
در ديده ي يكديگر ببينند
و با هم مهربان شوند
آميختن طبيعي رنگها
چون پيوند عاشقانه ي انسانها زيباست
رنگ آبي، رنگ خاكي را در آغوش مي گيرد
چنانكه آسمان زمين را
و از اين پيوند
درخت و سبزه و گل و گياه و درياچه و جويبار پديد مي آيد

نقاش
همچون باد
برنگهاي گزيده ي خويش مي وزد
و از اين وزش بر درياي كوچك ِ رنگ
موجها و حبابها پديد مي آيد
و دشت و صحرا و برف و بوران و طوفان
نقش مي شود
چنانكه در طبيعت
نقاش
نقطه اي از رنگ را
همچو موج وسعت مي دهد
و چشمي پديدار مي شود
چشمي بر آسمان كوير
چشمي در زير ِ زمين
چشمي بر لب دريا
و يا چشمي كه چون خورشيد از زمين مي رويد
طبيعت
همان نقاش پنهان
با قلم موي باد و باران
و جنبش خاك و گردش افلاك
هر دم هزار نقش بر بوم زمين و آسمان مي آفريند
كه نقاشان جهان حيران مي شوند كدام
نظم و هماهنگي ِ مرموز
و پنهان ِ منحني ابرها و
نيمرخ هاي پر دندانه ي كوهها
و رقص گستاخ و بي خيال امواج را
زيبايي بخشيده است؟
چه نظامي
بر بي نظمي كوه و ابر و دريا فرمان مي راند؟
كه هزار ماني ِ نقاش را در سلسله ي گيسوي پريشان خود اسير كرده است؟
آيا مي توان آنچه را باد بر بوم ِ كوير نقش مي كند
بر بوم ِ كاغذ آورد؟!
با همان شفافيت رنگ
و بي خيالي ِ طرح

آيا مي توان در هنر
طبيعتي ديگر آفريد
كه با همان قوانين طبيعت الهي شكل گيرد؟
آيا مي توان خط ِ مشيت الهي را در طبيعت يافت و در هنر دنبال كرد؟
و دانست كه هر چه آن خسرو كند شيرين بود؟
آيا مي توان شعري به زيبايي ِ يك درخت گفت؟

و نقشي بزيبايي يك سنجاب كشيد؟
و صدها كافر را مجاب كرد و گفت:
مسامانا، مسلمانان، مسلماني ز سر گيريد
كه كفر از شرم ِ يار ِ من، مسلمانوار مي آيد
؟
اين نقاشيهاي كوچك
شايد برقي رنگ پريده باشند
از اين سـُوادها و انديشه ها
و شايد
هيچ نباشند.

دكتر حسين الهي قمشه اي
(كتاب مقالات - صفحه ي 357)
+ نوشته شده در ساعت توسط جواد حبیبی
|
قرآن ! من شرمنده توام اگر از تو آواز مرگی ساخته ام که هر وقت در کوچه مان آوازت بلند می شود همه از هم می پرسند " چه کس مرده است؟ "